Farklı yaklaşımlarımız var ama ortak projeler için çalışmalar yapabiliriz

Lejla Biogradlija

Anadolu Ajansının (AA) “Global İletişim Ortağı” olduğu, Belek Turizm Bölgesi’ndeki NEST Kongre Merkezi’nde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026 kapsamında, “Balkanlar’da Barışın Sağlanması: Diyalog, İş Dünyası ve Bağlantısallık” başlıklı panel düzenlendi.

Bölgesel İşbirliği Konseyi (BKK) Genel Sekreteri Amer Kapetanovic moderatörlüğündeki panelde, Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Avrupa Birliği (AB) Başkanı Büyükelçi Mehmet Kemal Bozay, Karadağ Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Ervin Ibrahimovic, Sırbistan Dışişleri Bakanı Marko Duric, Kuzey Makedonya Dışişleri ve Dış Ticaret Bakanı Mucunski, Arnavutluk Avrupa ve Dışişleri Bakanı Ferit Hoxha, Bosna Hersek Dışişleri Bakanı Elmedin Konakovic, Kosova Başbakan Birinci Yardımcısı, Dışişleri ve Diaspora Bakanı Glauk Konjufca ve Hırvatistan Dışişleri ve Avrupa İşleri Bakanlığı Müsteşarı Frano Matusic konuşmacı olarak yer aldı.

Bozay, ADF’nin önemine işaret ederek, forumda Balkanlar dahil olmak üzere tüm dünyadan katılımın olduğunu ve çok sayıda konunun ele alındığını belirtti.

Balkan Barış Platformunun önemine değinen Bozay, “Balkanlar, projeler ve ortak faaliyetlerle kapasitesini kullanabilmeli.” değerlendirmesinde bulunarak, bu dönemin Balkanlar için en doğru zaman olduğunu vurguladı.

İbrahimovic ise Balkanlar’da barışın sağlanmasında güven, refah ve uygulama gibi faktörlerin önemli olduğunu belirterek, “Karadağ olarak 3 maddeye önem veriyoruz. Bunlar komşularla iyi ilişkiler, bölgesel oluşumlara destek ve AB üyelik süreci. Bu bağlamda, Karadağ’ın 2028’e kadar AB üyesi olmasını temenni ediyoruz.” dedi.

Duric de bölgede daha somut projelerin hayata geçirilmesinin önemine işaret ederek, beyin göçünün önüne geçilmesine yönelik çalışmaların da bölge açısından önem taşıdığını ifade etti.

“Balkanlaşma” teriminin yerini işbirliğinin alması gerektiğini belirten Duric, Sırbistan’ın her zaman sorunları çözmek hedefiyle hareket ettiğini kaydetti.

Duric, Balkanlar’da birçok durumun duygusallıkla bağdaştırıldığını dile getirerek, “Her şeyden önce çocuklarımızı doğru eğitmeliyiz. 3 kızım var ve onlara bölgedeki her halka eşit derecede saygı duymamız gerektiğini öğretiyorum. Bölgede hepimiz geçmişte kötü günler yaşadık ancak geleceğe bakmamız gerektiğine inanıyorum.” diye konuştu.

Kuzey Makedonya’dan ortak proje vurgusu

Mucunski ise Türkiye’nin diplomasi alanında son derece önemli çalışmalar yürüttüğünü vurgulayarak, ülkesinin elektrik üretimi konusunda yeni bir bölgesel oluşum planladığını aktardı.

Bölge ülkelerinin enerji ve dijitalleşme gibi konularda ortak bir görüşü olduğunu aktaran Mucunski, “Bölgede tarih ve güven konusunda farklı yaklaşımlarımız var. Ortak tarihimize dair ortak bir hafızamız yok ve olmayacak. Ancak ortak görüşlerimiz, projeler için çalışmalar yapabiliriz ve yapmalıyız.” sözlerini kullandı.

Hoxha da bölgede komşuluk ilişkilerinin ötesinde ortaklık ilişkilerinin de kurulmasının önemine vurgu yaparak, “Hepimiz her şeye katılmak zorunda değiliz ama birbirimizi dinleyebilmeliyiz. Taktikler yerine vizyona bakmalıyız. Diyaloğun olmaması bizi güvensizliğe sürükler, bunu da bölgede istemeyiz.” ifadelerini kullandı.

Bosna Hersek’ten geçmişe takılı kalınmaması mesajı

Konakovic ise bölgenin yeni ve cesur liderlere ihtiyaç duyduğunu söyleyerek, “Son günlerde fark ettiyseniz Balkanlar’da yine savaş konuşuluyor. Dolayısıyla Balkanlar’da geçmişteki sorunların üstesinden gelecek ve güven inşa edecek liderlere ihtiyacımız var.” dedi.

Sırbistan ile birbirini sevmeyen iki ülke olduklarını vurgulayan Konakovic, “Şimdi oturup sadece sorunları konuşamayız. İnsanlarımız ülkelerinden gidiyor. Bu yüzden ortak işbirliği yapmamız gerektiğini düşünüyorum. Birbirimize güvenmek zorunda değiliz ama saygı duymak durumundayız.” diye konuştu.

Konakovic, bölgede barışı konuşmak için geçmişe takılı kalınmaması gerektiğini vurguladı.

Konjufca da bölgede güçlü işbirliğinin gerekliliğine işaret ederek, “Arnavutluk, Kuzey Makedonya ve Karadağ ile oldukça iyi ilişkilerimiz var. Bosna Hersek ile ortalama bir ilişkimiz var. Sırbistan ile de sorunlu ilişkilerimiz var.” değerlendirmesini yaptı.

Geçmişte savaşı yaşayan bir ülke olarak bölgede barış ve istikrarı en çok destekleyenin Kosova olduğunu aktaran Konjufca, ADF gibi bir platformda birçok konuyu ele alabilme fırsatı buldukları için memnuniyet duyduğunu söyledi.

Matusic de bölgede bağlantısallık konusunun son derece önemli olduğunu belirterek, bölgedeki kilit faktörün diyalog olduğu değerlendirmesini yaptı.