Healing Ruins, 14. yüzyıldan kalma bir Türk hamamında temizliği ve yeniden doğuşu araştırıyor | Haberler

İstanbul, Türkiye – İstanbul’un UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Zeyrek ilçesinin kalbine yakın bir tepede, kesintisiz geçmişi Osmanlı İmparatorluğu’nun zirvelerine ve efsanevi deniz komutanlarının zamanına kadar uzanan 500 yıllık bir Türk hamamı olan Cinili Hamamı yer alıyor. Hayreddin Barbarossa.

Amiral tarafından yaptırılan ve ünlü mimar Mimar Sinan tarafından 1530 civarında inşa edilen “Çinili Hamam”, kendine özgü mavi ve beyaz İznik çinileriyle ünlü kentte mimari ihtişamın ve inceliğin zirvesiydi.

Aradan geçen yüzyıllar, uzun zamandır unutulmuş bu mucizeye pek de iyi davranmamıştı. Osmanlı İmparatorluğu yerini 18. ve 19. yüzyıllarda giderek Batılılaşan Türkiye’ye bırakırken, hassasiyetler hamam gibi eski geleneklerden uzaklaşarak, Cinili Hamamı da dahil olmak üzere birçok hamamın bakıma muhtaç hale gelmesine neden oldu.

Kendi adını taşıyan fayanslar da dahil olmak üzere pek çok eşyası, uluslararası müzelere ve özel koleksiyonculara satılmak üzere sökülerek geride içi boş bir kabuk bırakıldı.

13 yıllık uzun ve iddialı bir restorasyon çalışmasının ardından şimdi, bu kayıp hazine, Marmara Grubu’nun çabalarıyla yeniden canlandırıldı ve bir kez daha arınma ve dinlenme mekanı olmasının yanı sıra, aynı zamanda Türkiye’nin gizli tarihinin çoğunu da yansıtan bir yer haline geldi.

Başlangıçta sadece başka bir lüks hamam olması amaçlanan yapı, yeniden yapılanma çalışmaları sırasında ortaya çıkarılan eserlerle donatılmış bir müze de dahil olmak üzere, Türkiye’nin hızla genişleyen sanat ortamını yeni bir sanat mekânı olarak benimseyerek önemli ölçüde gelişti.

Kurucu direktör Koza Yazgan, Al Jazeera’ye “Kazılara ve yenileme sürecine başladığımızda hiçbir hikaye bilmiyorduk” dedi. “Altta Bizans sarnıçlarını bulduk. Bulduğumuz tüm objeler, tüm kiremit parçaları ve bazıları 5. yüzyıla tarihlenen diğer Bizans ve Roma eserleri bizi 1.500 yıl öncesine götürüyor.”

Restorasyon çalışmalarının sona ermesini kutlamak amacıyla, Marmara Grubu ve küratör Anlam de Coster, kompleksin banyo alanlarında tek seferlik özel bir sanat gösterisi düzenledi. Şifa Harabeleri başlıklı sergide, kişisel ve toplumsal dönüşüm temaları etrafında 22 yerel ve uluslararası sanatçının eserleri yer alıyor.

“İyileşen kalıntılar” ifadesi birden fazla anlam taşıyor; arınma, yaratma ve onarımın, tıpkı hamamdaki temizlik ritüelleri gibi, ancak zorlu bir süreçle sağlanabileceğini akla getiriyor. Bu kalıntılar yalnızca kendilerini iyileştirmekle kalmıyor; yeniden inşa etme eylemi – hem burada hem de başka yerde – bu görevi üstlenenler üzerinde dönüştürücü bir etki yaratabilir.

De Coster’a göre hamama girmek, duyuların serbest kalmasını tetiklemek ve her birinin diğeriyle birleşmesini sağlamak için yeterliydi.

“Bütün bu unsurlar – ateş, toprak, hava ve su – bu kutsal alanın içinde mevcut. Öncelikle suyun arınma ve temizlik için temel unsur olması gerektiğini düşünüyoruz, ancak ateş olmadan hamamlar var olamaz. Ateş yıkıcı olabilir ama ateşle de bir şeyler inşa edilebilir. Eskiyi ortadan kaldırıp yeniyi getiriyor” dedi.

“Sergide dört unsurla ilgili çeşitli araçlar kullanılıyor” diye devam etti. “Bunun da ötesinde, zamanın başlangıcından bu yana var olan dört elementin daha ezoterik, daha simyasal referansı var. Kadınlar bölümündeki sanatçılar özellikle simyasal dönüşüm ritüellerine çokça değiniyor.”

Hamamın kadınlar bölümüne Fransız heykeltıraş Marion Verboom’un Tectonie serisinden üç yüksek sütun hakimdir. Tarih boyunca farklı kültürleri temsil eden öğeler ve semboller (Yunan Omphalos’u, bir karyatid, Roma’nın başkentinden bir bal peteği deseni, bir Etrüsk rahim temsili) içeren sütunlar, zamanın ağırlığını yansıtan bir koleksiyon için mükemmel bir dayanak görevi görüyor.

“Stüdyo çalışmalarım beni cam, alçı, reçine, beton ve seramikle çok ilgilendiriyor; Verboom, “Kataliz veya ateşlemeyle yumuşak veya sıvı halden sertliğe geçen tüm malzemeler” dedi. “Maddenin kendi programı var ve ben de buna adanıyorum… Madde aynı zamanda bana zaman ve tarih duygusu da veriyor” diye ekledi.

“Bu duygu Cinili Hamamı’nda çok canlı. Zamanın katmanlar halinde biriktirdiği tüm yaratımlar şaşkınlık kaynağıdır ve bende yaratma isteği uyandırır. Hiçbir yerden bir form yaratmak yerine araştırıp birleştirmeliyim.”

Sergide ayrıca her biri hamama tepki olarak oluşturulan 12 yeni mekana özel komisyon da yer alıyor. Bunlara heykeller, tablolar, çizimler, fotoğraflar ve enstalasyonlar dahildir; her biri yaratıcısının benzersiz metodolojisi ve bakış açısının devamı niteliğinde olup, Cinili Hamamı’na yaptıkları ziyaretlerden ilham almıştır.

Türk tasarımcı Ezgi Türksoy’un A Floor Talisman adlı seramik enstalasyonu, kaldırım taşları üzerine dizilmiş parlak beyaz, porselen deniz kabuklarından oluşan bir halka şeklini alıyor. Klasik tasavvufun unsurlarından yararlanarak hamamın kişisel bir sığınma ve yenilenme mekanı olarak doğasını yansıtmayı amaçlıyor.

Türksoy, “Çemberin ezoterik kültür ve geleneklerde pek çok anlamı ve sembolik değeri vardır” dedi. “Başlangıç ​​yok. Sonu yok. Doğuşu ve sürekliliği temsil eder. Tanrısallığı temsil eder. Benim için bunların hepsi bu binanın tarihiyle bir araya geldi çünkü bu bina çok şey yaşadı.”

“Bir daire aynı zamanda bir portalı veya güvenli bir sınırı da temsil edebilir” diye ekledi. “Ezoterik geleneklerde, kendi etrafınızda bir daire oluşturursunuz ve bu, kendinizle dışarıdakiler arasında belirlediğiniz bir sınır yaratır; iyileşmek için kendiniz için yarattığınız güvenli bir alan. Ayrıca deniz kabuklarına da takıntılıyım; Sembolik değer açısından onlar hakkında gerçekten hoşuma giden şeylerden biri de bunun, bu küçük yaratığın kendini korumak için yarattığı bir şey olması. Zor ama kırılgandır.”

Cinili Hamamı, şu anda Mart 2024 için planlanan, tam işlevli bir hamam olarak faaliyete geçtikten sonra, bir sanat etkinlikleri programına ev sahipliği yapmaya devam edecek ve çatı bahçesi ve onarılan yer altı Bizans sarnıçları ile benzersiz bir kültür merkezi haline gelecek. Antik kentin içindeki sergi alanı.

Aynı zamanda hamamın tarihi detaylarının korunması ve görünür kalması için büyük çaba sarf edilmiştir. Parçalanmış sıva katmanları temizlendi ancak bunun dışında bozulmadan bırakıldı ve farklı nesillerdeki tarihi duvar resimleri ortaya çıkarıldı.

Orijinal yer karolarının unsurları yerinde bırakılmış ve yeni döşemeye dahil edilmiştir. Bizans sarnıçlarını modern makinelerden uzak tutmak amacıyla hamamın su temini için modern ekipmanlara yer açmak amacıyla yer altı destek yapısının tamamı kazıldı.

Ziyaretçiler, Atelier Bruckner tarafından tasarlanan ve bir zamanlar iç duvarları süsleyen 37 benzersiz tasarımı temsil eden yaklaşık 3.000 İznik çini parçasından oluşan bir koleksiyonun yer aldığı hamamın bünyesindeki müzede sergilenen arkeolojik eserleri görebilirler.

Müze aynı zamanda hamamların inanılmaz derecede gelişmiş su ve ısıtma sistemleri hakkında bilgi edinmenin yanı sıra konukların, geniş bir nesne koleksiyonuyla birlikte, 16. yüzyılda en parlak dönemini yaşayan Cinili Hamamı’nın sanal olarak yeniden inşasını keşfetmelerine olanak tanıyan etkileşimli deneyimler sunuyor. Türk hamam kültürüyle ilişkilidir.

İnşaat ve Proje Müdürü Yavuz Suyolcu, “Hamamın içinde ve çevresinde yapılan kazılarda çok sayıda kiremit parçası ve başka eserler bulduk” dedi. “Normalde bir eser bulduğunuzda o sadece hükümete gider. Ama -kiremit yatağı olduğundan ve çok fazla kiremit parçası bulduğumuzdan- bunları yerinde sergilemeyi düşünmeye başladık.

Yazgan, “Bütün bu eserleri sergilemek ve insanlara hamam kültürünün tarihini daha derinlemesine anlatmak için hamamın yanına bir müze yapmaya karar verdik” dedi. “Arkeoloji müzeleriyle de çalışıyoruz. Ne yaptığımızı, nasıl belgelediğimizi ve her şeyi nereye koyacağımızı kontrol ediyorlar ama işi şirket içi arkeologlarımız yapıyor.”