Meksika’nın kayıp anneleri toplu mezar aramak için sosyal medyayı kullanıyor

Meksika uzun süredir adam kaçırma geçmişiyle mücadele ediyor. 5 Ekim itibariyle, Meksika’da resmi olarak kayıp olarak listelenen 105.984 kişi vardı. Son birkaç yılda, AMLO olarak bilinen mevcut Başkan Andrés Manuel López Obrador hükümeti sırasında üçte birinden fazlası ortadan kayboldu. Kayıpların çoğunun kaçırıldığı veya suç örgütleri tarafından zorla işe alındığı düşünülüyor. Çoğu muhtemelen öldü, kalıntıları kırsal alanlarda, mahallelerde ve tarım arazilerinde gizli mezarlara gömüldü veya ABD-Meksika sınırına yakın geniş boş araziye dağıldı. Bazıları morglarda, ortak mezarlarda ve üniversitelerde yatan 52.000’den fazla kimliği belirsiz ceset arasında olabilir. Yaklaşık dörtte biri, büyük olasılıkla cinsel sömürü, insan ticareti veya kadın cinayetlerinin kurbanları olan kadınlar ve kızlardır.

AMLO hükümeti, önceki yönetimlerden ayrı olarak, krizin boyutunu kamuoyu önünde kabul etti ve arama ve tespit çabalarını güçlendirdi. Mart 2019’da, devlet kurumları arasındaki kayıpları arama çabalarını koordine etmeyi amaçlayan bir mekanizma olan Ulusal Arama Sistemini başlattı. Sistem başlatıldığında, Ulusal Arama Komisyonu başkanı Karla Quintana, ailelerin sahada yaptığı işi “yıllardır neredeyse yalnız” olarak kabul etti. Söz verdi: “Bir daha asla yalnız.”

Ancak yetkililer hala kayıp arama çalışmalarına katılmakta tereddüt ediyor. Ve böylece görev ailelere düşmeye devam ediyor. Şu anda yaptıkları işlerin çoğu, insanların kayıp akrabalarının fotoğraflarını geniş çapta dağıttığı, arama çalışmalarını koordine ettiği ve sorun hakkında farkındalığı artırdığı sosyal medya üzerinden gerçekleşiyor. Madres Buscadoras, WhatsApp, Twitter ve Facebook aracılığıyla vatandaşların ilgisini çekecek ve kaybolanların aranmasını hızlandıracak bir platform oluşturdu. Grup her gün kayıp insanlar ve olası mezarların yerleri hakkında bilgi alıyor – o kadar çok ki hepsini araştıracak kaynaklara sahip değiller.

İş zorluklar olmadan değildir. Madres Buscadoras, Chulavista’da ceset aramaya başladığında, yerel yetkililer tarafından yakından izlendi ve fotoğrafları çekildi. Kolektif Jalisco valisi ile görüştükten sonra, ertesi gün yerel polis aramaya katıldı. Sonunda, Madres Buscadoras vücut parçalarının 221 jumbo çöp torbası ortaya çıkardı. Nisan ayına kadar savcılık, resmi sayının 44 ceset olduğunu ve çantaların hala işlenmesi gerektiğini söyledi.

Kendi soruşturmalarını yürüten aileler, hem organize suçlardan hem de organize suç gruplarıyla işbirliği yapabilecek ve bölgelerindeki kayıp insanları aramanın optiklerinden hoşlanmayabilecek hükümet yetkililerinden muhalefet ve tehditlerle karşılaşabilir. Ailelerin baskısının ardından 2017 yılında onaylanan, ülkenin dönüm noktası niteliğindeki Zorla Kaybetme Genel Yasası uyarınca, yetkililerin kayıp bir kişiyi aramak ve suçu soruşturmak için acil adımlar atması gerekiyor, ancak bu hala binlerce aile için gerçek değil. “İşler biraz değişse de, yetkililer açısından durum hep aynı oldu. Ulusal Arama Sisteminin danışma organı olan Ulusal Vatandaş Konseyi üyesi Martín Villalobos, ‘Bu bize bağlı değil, başkalarına bağlı’ diyerek işleri sallıyorlar” diyor.

Ancak Meksika toplumunun diğer kesimleri artık ailelerin içinde bulunduğu kötü duruma yanıt veriyor. “Sosyal ağlar burada çok iyi çalışıyor. Kaybolan akrabaları olmamasına rağmen insanlar bize çok destek oluyor,” diyor Madres Buscadoras’ın ana grubunun bir üyesi olan ancak yakın zamanda yeni bir kolektif oluşturan Araceli Hernández. “Bir annenin, bir teyzenin acısını dinlemenin basit gerçeği, bizi aletler, bakkaliye, su, Gatorades ve tonlarca bilgi ile desteklemelerini sağlıyor. Bu bizi daha sıkı tutmamızı sağlıyor.”

Bir araya gelmek

30 Ekim 2015’te Ceci Flores’in 21 yaşındaki oğlu Alejandro Guadalupe, kuzey Sinaloa’daki Los Mochis şehrinde iz bırakmadan ortadan kayboldu. Dört yıldan kısa bir süre sonra, 4 Mayıs 2019’da, diğer iki oğlu Marco Antonio ve Jesús Adrián, kendi memleketi Sonora’da kiralık katiller tarafından kaçırıldı.